Zmniejszenie zależności Europy od krajów spoza Unii stało się jeszcze pilniejsze ze względu na wstrząsy geopolityczne, nasiloną globalną konkurencję i gospodarkę pozostającą w tyle za większymi potęgami.

Przywódcy zgadzają się co do wspólnej diagnozy, że podupadająca gospodarka Europy potrzebuje impulsu do ożywienia, i mieli nadzieję, że dzień „burzy mózgów” w zamku we wschodniej Belgii pomoże im uzgodnić sposób leczenia.

„Podzielamy to samo poczucie pilności. Musimy działać natychmiast i przyspieszyć, ponieważ jesteśmy wypychani przez międzynarodową konkurencję” – powiedział po rozmowach prezydent Francji Emmanuel Macron.

Dyskusja „wniosła nową energię” do budowy bardziej odpornej gospodarki – powtórzył szef UE Antonio Costa, obiecując, że podczas następnego spotkania przywódców w marcu zostaną podjęte „konkretne działania”.

„Jedna Europa, jeden rynek” – powiedziała dziennikarzom przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, obiecując lepszą integrację jednolitego rynku UE w celu uwolnienia prywatnego kapitału, którego potrzebują przedsiębiorstwa z tego bloku, aby się rozwijać.

Jednak między 27 stolicami UE nadal widoczne były duże podziały.

Macron i kanclerz Niemiec Friedrich Merz starali się zaprezentować zjednoczony front po przybyciu na rozmowy, ale kluczowe mocarstwa publicznie rozeszły się w kwestii nacisków Francji na faworyzowanie przedsiębiorstw UE i zwiększenie wspólnego zadłużenia.

W kluczowej kwestii zadłużenia stanowiska stron nie uległy zmianie.

„Wzięliśmy na siebie europejski dług w wyjątkowych sytuacjach – ale były to sytuacje wyjątkowe” – powiedział później Merz.

„Musimy zadowolić się pieniędzmi, które mamy” – dodał.

Macron ostrzegł również, że działania na rzecz klimatu nie powinny być poświęcane na rzecz ożywienia gospodarki, twierdząc, że rezygnacja z nich byłaby „błędem strategicznym” – co kontrastuje z silnym naciskiem Merza na ograniczenie biurokracji UE we wszystkich sektorach.

„Wyprodukowano w Europie”

Popierana przez Francję inicjatywa „Kupuj europejskie” pozostała na stole po czwartkowych rozmowach, pomimo obaw o protekcjonizm ze strony zwolenników wolnego handlu, w tym Szwecji i Holandii – ale z pewnymi zastrzeżeniami.

„Jeśli chodzi o preferencje europejskie, uważam, że istnieje szerokie porozumienie co do konieczności stosowania ich w wybranych sektorach strategicznych, w sposób proporcjonalny i ukierunkowany” – powiedział Costa.

W tym miesiącu władze wykonawcze UE opublikują wniosek dotyczący przepisów, które będą wymagały od rządów priorytetowego traktowania towarów wyprodukowanych w Europie w zamówieniach publicznych.

Macron powiedział, że podczas marcowego szczytu przywódcy określą, które sektory będą objęte tymi przepisami.

Merz powiedział, że UE powinna dążyć do podejścia „wyprodukowano w Europie”, a nie „wyprodukowano w Europie”, co jest przesłaniem powtarzanym przez japońskie firmy.

W najnowszym projekcie, do którego AFP uzyskała dostęp w czwartek, Komisja wydawała się otwierać drzwi na postulaty Niemiec, proponując identyfikację „zaufanych partnerów” i uznanie treści pochodzących od nich za „równoważne” treściom europejskim.

Partnerami mogłyby być kraje takie jak Japonia, z którymi UE zawarła umowę handlową.

Europa dwóch prędkości

Lista problemów UE jest długa i obejmuje między innymi słaby wzrost gospodarczy w porównaniu z globalnymi konkurentami oraz zależność od krajów spoza Unii, w tym Chin, w zakresie rzadkich metali ziem rzadkich niezbędnych dla przemysłu.

Przywódcy, wspierani przez wpływowe osobistości europejskie, uważają, że kluczem do transformacji gospodarki 27 krajów UE jest pogłębienie jednolitego rynku i ułatwienie przedsiębiorstwom prowadzenia działalności na całym kontynencie.

Wysłuchali oni byłego prezesa Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghiego i byłego premiera Włoch Enrico Letty, autorów raportów z 2024 r. wytyczających kierunki rozwoju Europy.

Draghi powiedział przywódcom, że UE musi zmniejszyć bariery i zmobilizować oszczędności Europejczyków, popierając apel o „ukierunkowane” preferencje dla europejskich przedsiębiorstw, poinformował urzędnik UE.

Dwie drogi promowane przez UE w celu zwiększenia konkurencyjności to „uproszczenie” przepisów UE w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw oraz zawarcie większej liczby umów handlowych – łatwiej powiedzieć niż zrobić.

Niedawna umowa handlowa z południowoamerykańskim blokiem Mercosur spotkała się z ostrym sprzeciwem, a zmiany w przepisach UE utknęły w procesie legislacyjnym bloku.

Draghi wezwał również do „wzmocnionej współpracy”, co oznaczałoby, że państwa UE, które chcą, mogą kontynuować niektóre reformy, jeśli 27 państw nie może dojść do porozumienia.

Macron ostrzegł, że jeśli do czerwca nie nastąpi postęp w reformowaniu jednolitego rynku, chętne państwa UE powinny kontynuować reformy bez pozostałych.

W przyszłym miesiącu władze wykonawcze UE zaproponują również utworzenie nowego systemu prawnego dla przedsiębiorstw spoza zakresu państw członkowskich – tzw. 28. systemu – aby ułatwić firmom prowadzenie działalności w całej Unii.

Autorzy: Adrien de Calan i Raziye Akkoc