Na wschodniej granicy Unii Europejskiej, w cieniu wojskowych helikopterów i drutu kolczastego, dorasta pokolenie rozdarte między strachem, empatią a głębokim rozczarowaniem. Opowieści 19-letniej Kingi i 17-letniego Marcina, mieszkańców pogranicza polsko-białoruskiego, stanowią wstrząsający obraz społecznych kosztów kryzysu migracyjnego, który z lokalnego dramatu stał się jednym z najpoważniejszych wyzwań dla Polski i całej Wspólnoty. Ich głosy, pełne goryczy, odsłaniają rzeczywistość daleką od oficjalnych komunikatów z Warszawy i Brukseli.

"Chore miejsce", w którym bardziej niż migrantów boją się żołnierzy

Dla Kingi, tegorocznej maturzystki, życie na pograniczu przypomina egzystencję "jak na wojnie". To nie jest metafora. To codzienna obecność uzbrojonych patroli, warkot wojskowych ciężarówek w nocy i permanentne poczucie zagrożenia. Jednak jej największy lęk nie dotyczy migrantów. "Ja to chyba boję się tych kolegów" – przyznaje, opisując szkolną atmosferę, w której pomoc ludziom w lesie jest piętnowana, a nienawistne hasła, że "imigranci to śmiecie", stają się normą. Ten strach przybrał na sile, gdy polscy żołnierze wycelowali karabin w jej matkę, biorąc ją za migrantkę. To doświadczenie, w połączeniu z militaryzacją regionu, sprawia, że Kinga planuje ucieczkę zaraz po maturze, nie zamierzając wracać "nawet na święta".

Ten podział przenika całą lokalną społeczność. Marcin, który z Hajnówki przeniósł się do Warszawy, wspomina, jak jego kolega zaangażowany w pomoc humanitarną stał się szkolnym wyrzutkiem, oskarżanym o "zdradę". W jego ocenie "rasizm wali nie tylko w innych, ale też w swoich". Kontrast między pełną napięcia Hajnówką a wielokulturową Warszawą, gdzie migranci są częścią miejskiego krajobrazu, uświadamia mu skalę problemu.

Polityka rządu w oczach młodych: "Za Tuska jest gorzej"

Rozczarowanie młodych ludzi dotyka całego spektrum politycznego. Kinga z goryczą stwierdza, że rząd Donalda Tuska w kwestii granicy "gada i robi to samo, co wcześniej Kaczyński". Jej mama, która głosowała na Koalicję Obywatelską z nadzieją на zmianę, czuje się zawiedziona. Marcin idzie o krok dalej, oceniając, że obecna władza jest nawet surowsza. "Tusk czasem bardziej się spompuje na tej antyimigranckiej siłce niż PiS" – mówi, wskazując na tymczasowe zawieszenie prawa do azylu jako dowód.

Ta perspektywa znajduje potwierdzenie w faktach, szeroko opisywanych na portalu TOK FM. Po niedawnej, tragicznej śmierci polskiego żołnierza na granicy, rząd podjął decyzję o przywróceniu strefy buforowej, zaostrzając przepisy i ograniczając dostęp do pasa granicznego dla organizacji humanitarnych i mediów. W narracji rządowej, wzmocnionej w całej Unii Europejskiej, granica polsko-białoruska to front wojny hybrydowej z reżimem Łukaszenki i Putina. Działania te, prezentowane jako obrona polskiej i europejskiej suwerenności, w oczach mieszkańców strefy stają się jednak źródłem ciągłego niepokoju i pogłębiają militaryzację ich życia. Polska, głośno sprzeciwiając się unijnemu Paktowi Migracyjnemu i mechanizmowi "obowiązkowej solidarności", jednocześnie wdraża jedne z najtwardszych metod ochrony granicy w całej UE.

Marcin apeluje o rozsądek: "Wiadomo, że Łukaszenka chce nam namieszać. (...) Dlatego wszystkich ich trzeba sprawdzać. Wyłapywać groźnych, a tym potrzebującym pomagać". Jego słowa to głos za polityką, która nie ulega ani szantażowi dyktatora, ani rasistowskiej propagandzie. Jednak w podzielonej społeczności i zabetonowanej politycznie rzeczywistości ten apel brzmi jak wołanie na puszczy, a pytanie Kingi pozostaje bez odpowiedzi: "I co wtedy? Hiszpanie i Anglicy nas wpuszczą do siebie czy zamkną granicę jak my teraz?".

*Imię Marcina zmieniłem redakcja zmieniła na jego prośbę

Autor: Konrad Oprzędek, Opracowanie: Redakcja