Pięć lat po tym, jak Covid-19 rozpoczął swój śmiertelny szał, pozostaje niewygodne pytanie: czy świat jest gotowy na kolejną pandemię?
Translate
spinner.loading
spinner.loading
The World Health Organization, which was at the heart of the pandemic response, has been galvanising efforts to determine where the next threat might come from and to ensure the planet is ready to face it.
But while the UN health agency considers the world more prepared than it was when Covid hit, it warns we are not nearly ready enough.
View from the WHO
Asked whether the world was better prepared for the next pandemic, WHO chief Tedros Adhanom Ghebreyesus said recently: "Yes and no".
"If the next pandemic arrived today, the world would still face some of the same weaknesses and vulnerabilities," he warned.
"But the world has also learned many of the painful lessons the pandemic taught us, and has taken significant steps to strengthen its defences."
Maria Van Kerkhove, the WHO's epidemic and pandemic preparedness and prevention director, said it was a matter of when, not if, we will face another pandemic.
"There's a lot that has improved because of the 2009 (H1N1) flu pandemic but also because of Covid. But I think the world is not ready for another infectious disease massive outbreak or pandemic."
Map showing number of deaths linked to Covid-19
Expert views
The Independent Panel for Pandemic Preparedness and Response, created by the WHO, was blunt in its assessment.
"In 2025, the world is not ready to tackle another pandemic threat," it said, citing continued inequality in access to funding and pandemic-fighting tools like vaccines.
Renowned Dutch virologist Marion Koopmans told AFP the success and speedy production of mRNA vaccines were a "game changer" for the next pandemic.
However, she warned that "a seeming increase in vaccine hesitancy", amid "staggering" levels of disinformation, meant that if another pandemic arrived soon, "we would have major issues with the use of vaccines because of that."
Meg Schaeffer, a disease epidemiologist at the US-based SAS Institute, said it would take public health agencies four to five years to upgrade systems to detect and share information faster.
"No, I don't think that we're any more prepared than we were with Covid," she said.
However, "I do have confidence that we as society know what to do... to protect each other," through distancing, facemasks, and limiting travel and personal interactions, she added.
Mitigation efforts
Steps have been taken to prepare for the next pandemic and handle its impact.
The new WHO Hub for Pandemic and Epidemic Intelligence in Berlin works on collaborative surveillance to better detect threats and mitigate them.
The World Bank's Pandemic Fund has issued $885 million in grants since 2022 to fund nearly 50 projects across 75 countries.
An mRNA technology transfer hub was set up in South Africa to improve local vaccine production, while a Global Training Hub for Bio-manufacturing was established in South Korea to improve responses.
WHO Director-General Tedros Adhanom Ghebreyesus. Photo: Fabrice Coffrini / AFP
New global alarm button
After Covid struck, the WHO on January 30, 2020 declared a Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) -- the highest alarm level under the International Health Regulations.
But most countries did not jolt into action until Tedros described the outbreak as a pandemic on March 11 that year.
To address this, the health regulations were amended last June to include a new, higher "pandemic emergency" level of alarm, requiring countries to take "rapid" coordinated action.
A scientist at a virology laboratory on the outskirt of Paris. Photo: Thomas Samson / AFP
Pandemic treaty
In December 2021, countries decided to start drafting an accord on pandemic prevention, preparedness and response, to help avert a repeat of the failings exposed by Covid.
After numerous negotiation rounds, the WHO's 194 member states have broadly agreed on what to include, but there are several remaining sticking points.
A key fault line lies between Western nations with major pharmaceutical industry sectors and poorer countries wary of again being sidelined.
One outstanding issue is the proposed obligation to quickly share emerging pathogens, and then the pandemic-fighting benefits derived from them, like vaccines.
The deadline for reaching a deal has been pushed back a year to May 2025.
The WHO's 194 member states must agree on a pandemic accord before May 2025. Photo: Fabrice Coffrini / AFP
Looking for next threats
Global experts have been working hard to determine where the next pandemic threat will come from.
Tom Peacock, a virologist at Imperial College London, told AFP the possibility of an H5N1 bird flu pandemic should be taken "very seriously".
The WHO tasked more than 200 independent scientists to evaluate 1,652 pathogens, mostly viruses. They identified more than 30 priority pathogens.
Among them were those that cause Covid-19, Ebola and Marburg, Lassa fever, MERS, SARS and Zika.
Also on the list is "Disease X" -- a placeholder for a pathogen currently unknown to cause human disease.
The current plans aim at amassing broad knowledge, tools and countermeasures that could be rapidly adapted to emerging threats.
By Robin Millard
Infographics by Christophe Thalabot & John Saeki
This translation/subtitling/voice-over was generated by AI, without human review or editing, it is provided “as is”, as specified in the platform’s Terms of Use.
Światowa Organizacja Zdrowia, która była w centrum reakcji na pandemię, ożywiła wysiłki w celu ustalenia, skąd może nadejść kolejne zagrożenie i zapewnienia, że planeta jest gotowa stawić mu czoła.
Ale chociaż agencja zdrowia ONZ uważa, że świat jest bardziej przygotowany niż w momencie uderzenia Covid, ostrzega, że nie jesteśmy wystarczająco gotowi.
Opinia WHO
Zapytany, czy świat jest lepiej przygotowany na kolejną pandemię, szef WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus powiedział niedawno: "Tak i nie".
"Gdyby kolejna pandemia nadeszła dzisiaj, świat nadal borykałby się z tymi samymi słabościami i podatnościami" - ostrzegł.
"Ale świat nauczył się również wielu bolesnych lekcji, których nauczyła nas pandemia, i podjął znaczące kroki w celu wzmocnienia swojej obrony".
Maria Van Kerkhove, dyrektor WHO ds. gotowości i zapobiegania epidemiom i pandemiom, powiedziała, że to kwestia tego, kiedy, a nie czy, staniemy w obliczu kolejnej pandemii.
"Wiele się poprawiło z powodu pandemii grypy (H1N1) w 2009 roku, ale także z powodu Covid. Myślę jednak, że świat nie jest gotowy na kolejny masowy wybuch choroby zakaźnej lub pandemię".
Mapa przedstawiająca liczbę zgonów związanych z Covid-19
Opinie ekspertów
Niezależny panel ds. gotowości i reagowania na pandemię, utworzony przez WHO, był dosadny w swojej ocenie.
"W 2025 r. świat nie jest gotowy, aby stawić czoła kolejnemu zagrożeniu pandemią", powiedział, powołując się na utrzymujące się nierówności w dostępie do finansowania i narzędzi do walki z pandemią, takich jak szczepionki.
Znana holenderska wirusolog Marion Koopmans powiedziała AFP, że sukces i szybka produkcja szczepionek mRNA były "czynnikiem zmieniającym zasady gry" w przypadku następnej pandemii.
Ostrzegła jednak, że "pozorny wzrost wahań dotyczących szczepionek", w obliczu "oszałamiającego" poziomu dezinformacji, oznacza, że jeśli wkrótce nadejdzie kolejna pandemia, "będziemy mieli z tego powodu poważne problemy ze stosowaniem szczepionek".
Meg Schaeffer, epidemiolog chorób z amerykańskiego SAS Institute, powiedziała, że modernizacja systemów w celu szybszego wykrywania i udostępniania informacji zajmie agencjom zdrowia publicznego od czterech do pięciu lat.
"Nie, nie sądzę, abyśmy byli bardziej przygotowani niż w przypadku Covid" - powiedziała.
Jednak "mam pewność, że jako społeczeństwo wiemy, co robić... aby chronić się nawzajem" poprzez dystansowanie się, maski na twarz oraz ograniczanie podróży i osobistych interakcji, dodała.
Działania łagodzące
Podjęto kroki w celu przygotowania się na kolejną pandemię i poradzenia sobie z jej skutkami.
Nowe Centrum Wywiadu Pandemicznego i Epidemicznego WHO w Berlinie pracuje nad wspólnym nadzorem, aby lepiej wykrywać zagrożenia i łagodzić ich skutki.
Fundusz Pandemiczny Banku Światowego od 2022 r. przyznał dotacje w wysokości 885 mln USD na sfinansowanie prawie 50 projektów w 75 krajach.
W Republice Południowej Afryki utworzono centrum transferu technologii mRNA w celu usprawnienia lokalnej produkcji szczepionek, a w Korei Południowej utworzono globalne centrum szkoleniowe w zakresie produkcji biologicznej w celu usprawnienia reakcji.
Dyrektor generalny WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus. Fot: Fabrice Coffrini / AFP
Nowy globalny przycisk alarmowy
Po uderzeniu Covid, 30 stycznia 2020 r. WHO ogłosiła stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym (PHEIC) - najwyższy poziom alarmowy zgodnie z międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi.
Jednak większość krajów nie podjęła działań, dopóki Tedros nie określił wybuchu epidemii jako pandemii 11 marca tego roku.
Aby temu zaradzić, przepisy zdrowotne zostały zmienione w czerwcu ubiegłego roku, aby uwzględnić nowy, wyższy poziom alarmu "pandemicznego", wymagający od krajów podjęcia "szybkich" skoordynowanych działań.
Naukowiec w laboratorium wirusologicznym na obrzeżach Paryża. Fot: Thomas Samson / AFP
Traktat w sprawie pandemii
W grudniu 2021 r. kraje postanowiły rozpocząć opracowywanie porozumienia w sprawie zapobiegania pandemii, gotowości i reagowania na nią, aby zapobiec powtórzeniu się błędów ujawnionych przez Covid.
Po licznych rundach negocjacyjnych 194 państwa członkowskie WHO zasadniczo uzgodniły, co należy uwzględnić, ale pozostało kilka punktów spornych.
Kluczowa linia podziału przebiega między krajami zachodnimi z głównymi sektorami przemysłu farmaceutycznego a biedniejszymi krajami, które obawiają się ponownego zepchnięcia na margines.
Jedną z nierozstrzygniętych kwestii jest proponowany obowiązek szybkiego dzielenia się pojawiającymi się patogenami, a następnie korzyściami płynącymi z walki z pandemią, takimi jak szczepionki.
Termin osiągnięcia porozumienia został przesunięty o rok, do maja 2025 roku.
194 państwa członkowskie WHO muszą uzgodnić porozumienie w sprawie pandemii przed majem 2025 r. Fot: Fabrice Coffrini / AFP
Poszukiwanie kolejnych zagrożeń
Światowi eksperci ciężko pracują, aby określić, skąd nadejdzie kolejne zagrożenie pandemią.
Tom Peacock, wirusolog z Imperial College London, powiedział AFP, że możliwość pandemii ptasiej grypy H5N1 należy traktować "bardzo poważnie".
WHO zleciła ponad 200 niezależnym naukowcom ocenę 1 652 patogenów, głównie wirusów. Zidentyfikowali oni ponad 30 priorytetowych patogenów.
Wśród nich znalazły się te, które powodują Covid-19, Ebolę i Marburg, gorączkę Lassa, MERS, SARS i Zika.
Na liście znajduje się również "Choroba X" - symbol zastępczy dla patogenu, który obecnie nie wywołuje choroby u ludzi.
Obecne plany mają na celu zgromadzenie szerokiej wiedzy, narzędzi i środków zaradczych, które można szybko dostosować do pojawiających się zagrożeń.
Robin Millard
Infografiki autorstwa Christophe Thalabot i John Saeki
